Liechtenstein Trail

De meeste wandelaars doen er vier of vijf dagen over. Officieel bestaat de route uit vijf etappes van drie tot vijfenhalf uur lopen, samen zo'n 21 uur van de Zwitserse tot de Oostenrijkse grens. In drie dagen kan het ook, als je conditie goed is. Je voegt dan de eerste twee etappes samen tot één dag van Balzers via Triesenberg naar Vaduz, loopt op dag twee van Vaduz naar Ruggell en houdt de officiële slotetappe naar Schaanwald zoals die is. Dat levert twee dagen van ongeveer acht uur op, met de zwaarste klim van de hele route meteen op de eerste. Elke etappe eindigt bij een bushalte, dus een dag die uitloopt kun je inkorten en de volgende ochtend weer oppakken. De lus langs de Rijn bij Vaduz hoort niet meer bij de officiële etappes. Wil je hem toch lopen, zet hem dan in de Traileasy-planner aan als variant: je ziet direct hoeveel langer je dag in Vaduz daardoor wordt.

De Liechtenstein Trail is een middelzware tocht zonder technisch lastige stukken, en ruim de helft is verhard. Volgens de ondergrondgegevens in OpenStreetMap loopt ongeveer 56 procent van de route over verharding, bijna allemaal asfalt. Die stukken liggen in en tussen de dorpen: rond Balzers, van Vaduz naar Schaan en van Nendeln naar Bendern. De afdaling van Triesenberg naar Vaduz en de eerste helft van de laatste etappe, door het Ruggeller Riet en omhoog naar Schellenberg, gaan juist bijna helemaal over onverharde paden. Zwaar wordt het maar kort, maar dan wel steil. De klim van Triesen naar Triesenberg, de afdaling naar Vaduz en de helling bij Planken zijn glad na regen. Houd daarnaast rekening met de bewegwijzering: de blauw-rode bordjes staan vooral waar de route van richting verandert en wandelaars melden geregeld ontbrekende bordjes, dus neem de route ook op een kaart mee.

Nee, het zijn twee verschillende routes. De Liechtenstein Trail is de lage. Hij loopt in de lengte door het hele land, van de Zwitserse grens bij Balzers tot de Oostenrijkse grens in Schaanwald, en doet alle elf gemeenten aan, door het Rijndal en over de lagere hellingen. De Liechtenstein Panorama Trail, bewegwijzerd als route 66 en in het Duits Liechtensteiner Panoramaweg genoemd, is een bergtocht in drie etappes van Malbun over de bergkam naar Ruggell. Daarvoor moet je vast ter been zijn, geen hoogtevrees hebben en bergervaring meebrengen, en je bent er aangewezen op berghutten en het zomerseizoen. Gaat een beschrijving over hutten, Malbun of de Fürstensteig, dan gaat het om de Panorama Trail.

Ja, één stuk van de laatste etappe. Het traject tussen Kesse en Rennhof, in het gebied van Schellenberg en Mauren, blijft naar verwachting tot midden of eind 2027 dicht. Liechtenstein Marketing, dat de route beheert, meldt dit op zijn pagina over etappe vijf en heeft daar een omleiding over de weg op de kaart getekend. Op dit stuk moet je de lijn op de kaart volgen en niet de wegwijzers. In november 2026 stond de waarschuwing alleen op de Duitse versie van die pagina, niet op de Engelse. De einddatum is een schatting, dus kijk kort voor vertrek nog een keer op de etappepagina. De route in de Traileasy-app volgt de omleiding al, dus de lijn op de offlinekaart is de lijn die je moet lopen.

Je slaapt in hotels en pensions in de dorpen, en ja, je bagage kan worden vervoerd. Vaduz en Schaan hebben het ruimste aanbod aan kamers. Niet elk dorp langs de route heeft een overnachtingsadres, maar dat is minder een probleem dan het lijkt. Elke etappe begint en eindigt bij een bushalte, dus je kunt goed één vaste uitvalsbasis in Vaduz of Schaan nemen en elke dag met de bus heen en terug reizen. Bagagevervoer zit in de wandelarrangementen van Liechtenstein Marketing en van reisorganisaties. Gebruikelijk is één bagagestuk per persoon tot 20 kg, dat elke dag naar het volgende hotel wordt gebracht, plus een pas waarmee je gratis met de bus reist. Boek je je kamers zelf, vraag dan bij het toeristenbureau na of je bagage ook tussen die adressen kan worden vervoerd.

Met de trein naar een station net over de grens en dan verder met de bus. Eén buslijn bedient beide uiteinden van de route. Liechtenstein heeft geen vliegveld en geen station waar langeafstandstreinen stoppen. Voor de start neem je de trein naar Sargans in Zwitserland, ongeveer een uur vanaf Zürich, en daarna bus 11 tot halte Balzers Höfle. De route begint bij een grenssteen op de Zwitserse grens, ongeveer een kwartier lopen vanaf de halte. Het eindpunt is de douanepost van Schaanwald op de Oostenrijkse grens, vlak bij halte Schaanwald Zollamt. Vandaar rijdt bus 11 in een korte rit door naar station Feldkirch in Oostenrijk, of terug door het hele land naar Sargans. De dienstregeling verandert elk jaar in december, dus kijk voor vertrek in de reisplanner van LIEmobil.

Meestal wel. De route blijft laag, met het hoogste punt op de helling tussen Triesenberg en Vaduz, en volgens Liechtenstein Marketing is de hele route in de wintermaanden doorgaans te lopen. Drie steile stukken vormen de uitzondering. De klim van Triesen naar Triesenberg, de afdaling van Triesenberg naar Vaduz en het stuk naar Planken loop je alleen als ze droog en sneeuwvrij zijn. Voor zulke dagen noemt Liechtenstein Marketing vlakke alternatieven door het dal, van Triesen naar Vaduz en van Schaan naar Nendeln, en de bus overbrugt dezelfde stukken. Ook de hellingen bij Eschen en Schellenberg worden glad als er sneeuw ligt.